تشكيل يافته بوده است . « 1 » صدوق اين كتاب را در دسترس داشته و از آن به سه طريق از مشايخ خود روايت مىكند . كلينى نيز آن را داشته و از آن بدون اين‌كه واسطهء خود را ذكر نمايد نقل مىكند . كتاب الثلاثين حسين بن سعيد اهوازى كتاب بسيار مشهور ديگر اين دوره است . اين مرد از اصحاب امام رضا و امام جواد و امام هادى صلوات اللَّه عليهم بوده است . كلينى از او به پنج شكل و صدوق به دو طريق و طوسى به يك طريق نقل كرده‌اند تا اين‌جا با چند نمونه از مشهورترين مجموعه‌هاى روايى قبل از عصر كلينى آشنا شديم . صاحبان اين آثار از عصر امام هشتم به بعد ، در جوامع شيعه به بالاترين مراحل شهرت رسيده و كتب آنها نسخه‌هاى متعدد داشته و شيوخ بسيارى آنها را تعليم مىداده‌اند . اما با آمدن كلينى به بغداد و عرضهء كتاب كافى در مجامع علمى آن ديار ، رفته رفته اين كتاب‌ها به محاق فراموشى سپرده شد و بيشتر توجهات معطوف به آن كتاب گرديد . چگونگى تكوّن كافى و شخصيت كلينى را در آينده بررسى خواهيم كرد ، ان شاء اللَّه .

--> ( 1 ) . رجال نجاشى ، ص 191 ؛ رجال طوسى ، ص 231 .